Pteridospermatophyta

Pteridospermatophyta (waxaa sidoo kale loogu yeeraa "seed ferns" ama "biyo-caws abuur leh") waa koox ballaaran oo dhir ah oo taariikh ahaan lagu tilmaamay dhir abuur (seed) soo saarta laakiin caleemo aad ugu eg kuwa biyo-cawska (ferns). Kooxdu waxay ka mid ahayd dhirtii ugu horreysay ee abuur samaysa, waxayna caan ka ahayd xilliyadii Devonian-ka dambe ilaa Mesozoic-ga.

Muhiimadda kooxdu waxay ku jirtaa in ay muujiso guuritaan ka dhex dhacay dhirta: abuurka oo bedelay xabuubka (spores) sida qaabka taranka. Abuurku wuxuu dhirta u saamaxay inay ku faaftaan degaanno qalalan, maadaama uusan taranku u baahnayn biyo dushiisa socda sida biyo-cawska.

Astaamaha muuqaalka

Caleemaha (fronds) inta badan waa kuwo qaybsan oo laamo yaryar leh, sidaas darteed haddii keliya caleen la helo way adag tahay in laga kala saaro biyo-caws dhab ah. Kala-soocidu waxay ku xidhan tahay in la helo abuur ku dheggan caleenta ama xubnaha taranka. Jidhka qaar waxay ahaayeen geedo, qaarna waxay ahaayeen dhir gaaban ama fiiq-fiiq (liana) oo isku duuduuban.

Taariikh juqraafi-dhulka

Kooxdu waxay ugu badnayd xilligii Carboniferous-ka iyo Permian-ka, iyadoo qayb weyn ka ahayd kaymihii dhuxusha samaystay. Qaar ka mid ah kooxaha la xidhiidha — sida Glossopteridales-ka koonfurta Gondwana iyo Caytoniales-ka Mesozoic-ga — waxay sii socdeen ka dib. Ugu dambayntii kooxuhu way dabar-go'een, iyadoo dhirta ubaxa leh iyo koonifarrada bedeleen.

Xaaladda kala-saarista

Kala-soocidda casriga ah, Pteridospermatophyta looma arko koox hal asal leh (monophyletic), ee waxaa loo isticmaalaa magac guud (grade) oo lagu ururiyo dhowr xidid oo kala duwan oo dhir abuur hore ah. Sidaas awgeed magaca waxaa badanaa loo adeegsadaa si tixraac ah oo taariikhi ah, halkii uu ka ahaan lahaa qaybin rasmi ah oo shajaradda nasabka ku dhisan.