Reexaan

Reexaan (magaca cilmiga: Ocimum basilicum) waa geed yar oo caleen-udgoon leh, kana mid ah qoyska Lamiaceae ee naacnaaca. Waa dhir sannad-guuris ah meelaha qabow — taas oo ah in ay dhammaystirto nolosheeda hal xilli beereed — halka meelaha kulul ay sanado badan sii noolaan karto. Caleentu waa cagaar, jilicsan, waxayna leedahay ur xoog leh oo ka timaada saliidaha fudud ee ku jira.

Waxaa lagu beeraa dalal badan oo Aasiya, Bariga Dhexe, Yurub iyo Afrika ah. Soomaalida iyo dadka deegaanka Badweynta Hindiya waxay reexaanka u isticmaalaan udgoon guri, shaah iyo dawooyin dhaqameed, waxaana caado ah in la beero weel yar oo albaabka agtiisa ah.

Astaamaha dhirta

Jirridda reexaanku waa mid afar-geesood u eg, sida caadiga ah dhirta qoyska naacnaaca. Caleemuhu waxay isku hor yaalliin laba laba (is-hor-fadhi). Ubaxyadu waa kuwo yaryar, cad ama midab casaan-khafiif ah, oo isku raran sida sabuurad dheer oo jirridda dusheeda ka soo baxda. Marka ubaxa la oggolaado inuu bislaado, caleentu way adkaataa oo dhadhanku wuu yaraadaa; sidaas darteed beeraleyda badankood waxay jaraan madaxa ubaxa si caleenta cusub u sii soo baxdo.

Noocyada

Ocimum basilicum waxay leedahay noocyo badan oo la kala doortay. Waxaa ka mid ah nooca caleenta weyn ee Talyaanigu cuntada ugu isticmaalo, nooca caleen-yar, iyo noocyo caleen guduudan leh. Waxaa jira sidoo kale noocyo Aasiya ah oo dhadhan sida liin ama biyo-dhanaan u dhaca. Nooca loo yaqaan reexaanka quduuska ah ee Hindiya (Ocimum tenuiflorum) waa nooc kale oo isku jinsi ah laakiin aan la mid ahayn.

Beerista

Reexaanku wuxuu u baahan yahay kulayl iyo qorrax badan. Qabowga hoos u dhaca heerkulka wuxuu si dhaqso ah u dilaa caleenta. Waxaa lagu beeraa iniinyo yaryar oo carrada dusheeda lagu firdhiyo, waxaana la biyeeyaa si joogto ah balse aan carradu qoyaan badan lahaan. Waxaa sidoo kale lagu tarmi karaa laan la jaray oo biyo lagu geliyo ilaa xididku ka soo baxo.

Isticmaalka

Cuntada dhexdeeda, reexaanka waxaa lagu daraa maraq, bariis, hilib iyo suugo yaanyo. Cuntada Talyaanigu waxay ka samaysaa suugada pesto, halka cuntooyinka Koonfur-bari Aasiya ay ugu daraan maraqyada. Sidoo kale caleenta qalalan waxaa lagu daraa shaah. Saliidda ka soo baxda waxaa loo isticmaalaa udgoon iyo alaabta jirka. Dhaqamada dawada dhaqanka ah waxaa loogu adeegsadaa caloosha iyo qandhada, laakiin caddaynta caafimaad ee saas waa mid kala duwan.