Roentgeniyaam

Roentgeniyaam (calaamad: Rg) waa curiye kiimikaad macmal ah oo lambarkiisa atamku yahay 111. Curiyahan laguma helo dabeecadda; waxaa lagu abuuraa qalab la yiraahdo accelerator, oo ah aalad atamyada lagu dedejiyo oo isku dhufta. Waxa uu ka mid yahay curiyayaasha aadka u culus (transactinide), oo dhammaantood tahay kuwo shucaac-sii-daya.

Magaca waxaa loo bixiyay Wilhelm Conrad Röntgen, saynisyahankii daahfuray raajada (X-rays). Xogta la hayo waxay ka timid tijaabooyin yar oo atamyo tiro kooban lagu abuuray, sidaas darteed sifooyinka kiimikaad ee Rg badankood waa saadaal aragti ah oo aan si buuxda loo cabbirin.

Helitaanka

Curiyaha waxaa markii ugu horreysay lagu soo saaray xarunta cilmi-baarista ee GSI ee magaalada Darmstadt, Jarmalka, dabayaaqadii sagaashameeyadii. Habka la isticmaalay wuxuu ahaa in fallaadho bismuth lagu tuuro nikkel, kadibna la baaro halbeegyada tamarta iyo burburka ka dhasha. Aqoonsiga rasmiga ah ee magaca waxaa sameeyay hay'adaha caalamiga ah ee kiimikada iyo fiisigiska sanadihii ku xigay.

Sifooyinka

Rg waxaa lagu kala saaray koox-kooxda birta ee kuwa dahabka iyo lacagta ka mid yihiin, taas oo keentay in la saadaaliyo inuu yeelan karo dabeecado la mid ah dahabka. Si kastaba, culeyska atamka ee weyn awgiis, saameynta xawaaraha korantada (relativistic effects) waxay bedeli kartaa habdhaqanka. Isotoobyada la yaqaan waxay leeyihiin nolol aad u gaaban, oo inta badan lagu qiyaaso ilbiriqsiyo yar ama ka yar.

Isticmaal

Ma jiro isticmaal ganacsi ama warshadeed oo curiyahan leeyahay. Muhiimaddiisu waxay ku koobantahay cilmi-baarista fiisigiska nukliyeerka, gaar ahaan baarista xuduudaha jiritaanka atamyada culus iyo aragtida loo yaqaan 'jasiiradda xasilloonida'.