Saac

Saac (waxaa sidoo kale loo yaqaan goorsheeg ama saacadda gacanta) waa aalad yar oo waqtiga lagu cabbiro oo qofku la socon karo. Inta badan waxaa gacanta lagu xidha xadhig ama silsilad, ama jeebka lagu qaataa. Shaqadeeda aasaasiga waa in ay muujiso saacadaha, daqiiqadaha, badiyaana ilbiriqsiyada.

Saacadu waxay ku shaqeysaa nidaam dhaqdhaqaaq ah oo waqtiga u qaybiya qaybo isku mid ah. Nidaamkaas mar waxaa laga helaa gawaarida birta (mechanical), marna waxaa laga helaa qalab elektaroonig ah oo dhagax kuwaarso (quartz) ku shaqeeya. Natiijada waxaa lagu tusaa astaamo wareega dul socda (analog) ama tirooyin dhalaalaya (digital).

Qaybaha muhiimka ah

Saacadda birta waxay ka kooban tahay ilo tamar (guntin/spring ama batteri), nidaam gudbin (giyaarro), iyo nidaam joogsi-shaqo (escapement) oo tamarta si tartiib ah u sii daaya. Waxaa ku jira sidoo kale muraayad, jir (case), iyo furayaal dibadda ah (crown) oo waqtiga wax lagu beddelo. Saacadaha quartz-ka waxay dhagax silicon ah gariiraya u adeegsadaan inay tirada gariirka u beddelaan ilbiriqsi.

Noocyada

Nooc-kala-saarid caadi ah waxay ku salaysan tahay habka tamarta: saacado gacan lagu duubo, saacado is-duuba (automatic) oo dhaqdhaqaaqa gacanta ka tamar qaata, saacado batteri, iyo kuwo qorraxda ku shaqeeya. Sidoo kale waxaa jira saacado casri ah (smartwatch) oo software wata, isku xidha taleefanka, oo cabbiraan tallaabooyin, garaaca wadnaha iyo xog kale.

Taariikh kooban

Saacadaha la qaadan karo waxay ka soo baxeen saacadaha weyn ee gidaarka iyo tuurta markii lagu suurtageliyay in guntin la isticmaalo halkii culays hoos u dhacaya. Bilowgii waxay ahaayeen kuwa jeebka. Qarniyada dambe waxay saacadda gacanta caan noqotay, gaar ahaan ka dib isticmaalkeeda ciidamada. Dhammaadka qarniga labaatanaad tignoolajiyadda quartz-ka waxay suurtagelisay saacado saxsan oo qiimo jaban, taasoo beddeshay warshadaha saacadaha caalamka.

Isticmaal iyo dhaqan

Marka lagu daro shaqada waqti-tusidda, saacadu waxay noqotay astaan qurxin iyo bulsho. Noocyo gaar ah loo sameeyay hawlo shaqo ayaa jira, sida saacadaha quusitaanka oo biyo-adkaysi leh, iyo kuwa duuliyayaasha oo xisaab iyo waqtiyo badan tusa. Warshadaha saacadaha ee Switzerland, Japan iyo China ayaa suuqa caalamiga ah ugu badan ka qaybqaataan.