Shiishad

Shiishad waa qalab tubaako lagu cabbo oo qiiqa uu tubaakadu ka baxo marka hore ku sii marsiiya biyo ku jira weel hoose, ka dibna uu cabbaha xabxab (tuubbo dabacsan) ku soo nuugo. Magacyada luqadaha kale waxaa ka mid ah nargile (Turki), narguilé (Faransiis), hookah (Ingiriis) iyo نارجيلة (Carabi).

Isticmaalka shiishaddu wuxuu caan ku yahay Bariga Dhexe, Waqooyiga Afrika, Geeska Afrika iyo qaybo ka mid ah Aasiya, waxaana sannadihii dambe ku fiday magaalooyin badan oo caalamka ah iyada oo la xiriirta maqaayado gaar ah oo la magacaabo maqaayadaha shiishadda. Inta badan waxaa la isticmaalaa tubaako macmacaan la isku qasay (badanaa lagu tilmaamo mucassal ama shisha), taas oo ka dhigaysa mid ur iyo dhadhan leh.

Qaybaha qalabka

Shiishaddu waxay caadi ahaan ka kooban tahay afar qaybood oo waaweyn: koobka sare ee tubaakada la geliyo, saxan yar oo dambaska qabta, jirridda dhexe ee qiiqa hoos u marisa, iyo weelka biyaha. Dushiisa waxaa la saaraa dhuxul kulul oo tubaakada kululaysa, iyada oo caadi ahaan aan si toos ah loo gubin ee kaliya la kululeeyo. Marka cabbahu nuugo, hawada waxay tubaakada ka soo qaadaa qiiqa, kaas oo biyaha maraya ka hor inta uusan gaarin xabxabka.

Taariikh

Asalka shiishadda waxaa badanaa lagu xiriiriyaa gobolka Hindiya iyo Faaris qarniyadii dhexe ee dambe, ka dibna waxay ku faafay Boqortooyadii Cusmaaniyiinta halkaas oo ay qayb ka noqotay dhaqanka maqaayadaha shaaha iyo kulanka bulshada. Qaab-dhismeedka iyo qurxinta shiishadda waxay ku kala duwan yihiin gobol ilaa gobol.

Caafimaad iyo sharci

Cilmi-baarisyada caafimaadku waxay muujiyeen in maraanka biyaha uusan ka saarin waxyaabaha waxyeelada leh ee qiiqa, oo ay ka mid yihiin nikotiin, kaarboon monoksaydh iyo walxo kansar keeni kara. Fadhi shiishad oo dheer ayaa keeni kara in la neefsado qiiq badan marka la barbardhigo sigaar keliya. Waxaa sidoo kale jira khatarta faafinta cudurrada marka xabxab isku mid ah ay dad badani wadaagaan. Dalal badan ayaa shiishadda ku daray sharciyada xakameynta tubaakada, iyada oo la mamnuucay goobaha gudaha ah ama loo baahan yahay ruqsad.

Dhinaca bulshada

Shiishaddu waxay inta badan tahay dhaqan wadaag oo kooxo dad ah ay wada fadhiyaan mudo dheer, taas oo ka dhigaysa mid ka duwan cabbitaanka sigaarka ee degdegga ah. Somaliya iyo Geeska Afrika, waxaa jira dood ku saabsan xayiraadda maqaayadaha shiishadda, iyada oo la eegayo dhinaca caafimaadka dadweynaha iyo dhaqaalaha ganacsiyada.