Taleefoon

Taleefoon waa qalab isgaarsiineed oo codka dadka u beddela calaamado (signal) korontada ah, kadibna dhinaca kale ku soo celiya cod la maqli karo. Sidaas awgeed laba qof oo meelo kala fog jooga way is la hadli karaan waqti dhow (real time).

Nidaamku wuxuu ku dhisan yahay saddex qaybood oo aasaasi ah: qalabka gacanta (mikrofoon iyo sameeyaha codka), khadka ama xiriirka gudbinta, iyo xarunta beddelaadda (switch) oo isku xirta labada dhinac. Qof kastaa wuxuu leeyahay lambar u gaar ah oo loo yaqaan lambarka telefonka, kaas oo nidaamku ku aqoonsado cidda la doonayo.

Taariikhda kobocaas

Qarnigii 19-aad dabayaaqadiisii ayaa la sameeyay taleefoonkii ugu horreeyay ee shaqeeya, waxaana magaca ugu badan lala xiriiriyaa Alexander Graham Bell, in kastoo dad kale oo badan ay isku mar shaqo la mid ah wadeen oo muran sharci ah ka dhashay. Bilowgii, xiriirka waxaa gacanta ku sameyn jiray shaqaale (operator) fadhiya guddi (switchboard). Markii dambe waxaa la keenay beddelaad otomaatig ah, taas oo isticmaale kastaa ku gargaari karay lambar uu isagu duubo.

Nidaamka lambarrada

Lambarka telefonku wuxuu inta badan ka kooban yahay koodhka dalka, koodhka gobolka ama shabakadda, iyo lambarka isticmaalaha. Hay'ado caalami ah ayaa qaabeeya habka lambar-bixinta si lambar kastaa uga gaar noqdo adduunka oo dhan. Wicitaan caalami ah marka la sameynayo, waxaa lambarka ka horreeya calaamad tilmaamaysa in laga baxayo dalka.

Ka-beddelka analog ilaa dijitaal

Nidaamyadii hore waxay codka u gudbin jireen si analog ah, oo hirarka korontadu ay si toos ah ugu ekaayeen hirarka codka. Kadib waxaa la qaatay dijitaal, oo codka loo beddelo tiro (bits). Habkani wuxuu yareeyay khaladka iyo buuqa, wuxuuna suurtogeliyay in hal khad uu wado wicitaanno badan isku mar ah.

Taleefoonka gacanta iyo internetka

Dhammaadkii qarnigii 20-aad, taleefoonka gacanta (mobile) oo mowjadaha hawada isticmaala ayaa si weyn u faafay, gaar ahaan meelaha khadadka silig ay ku adag tahay in la dhigo. Hadda inta badan wicitaannada waxay ku socdaan shabakadaha internetka (VoIP), taleefoonkuna wuxuu noqday qalab isku dara cod, qoraal, sawir iyo adeegyo xisaabeed.