HalbeegEnsaykloobediya furanIn English
BogWadahadalAkhriFiiri taariikhda

Titaaniyaam

Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English

164 luqadood
Q716 abstract
Тытан be-x-old
Titaan frr
Titani fur
鈦 gan
Titani pms
Titaniu roa-rup
Titanium simple
钛 wuu
钛 zh
鈦 zh-classical
Titanium zh-min-nan
鈦 zh-yue
Titaaniyaam
A titanium crystal bar, high purity 99,995 %, made by the iodide process at URALREDMET in the Soviet era. Weight ≈283 g, ≈5.5 " long, ≈1 " diameterAlchemist-hp (pse-mendelejew.de) · CC BY-SA 3.0 · Commons

Titaaniyaam (astaanta kiimikada: Ti, lambarka atoomiga: 22) waa curiye birreed ka tirsan birraha kala-guurka (transition metals). Waxaa lagu garata isku-dhafka xoog badan iyo miisaan yar, iyo iska-caabbin sare oo ka hortagta daxalka. Marka la nadiifiyo, midabkiisu waa cawl-cadaan dhalaalaya.

Titaaniyaam waa mid ka mid ah curiyeyaasha ugu badan qolofta dhulka, laakiin kaligiis bir ahaan laguma helo dabeecadda. Waxaa laga soo saaraa macdano sida ilmenite iyo rutile. Habka warshadeed ee caanka ah waa habka Kroll, kaas oo titaaniyaam tetrachloride (TiCl₄) lagu yareeyo magnesium si loo helo bir titaaniyaam ah.

Sifooyinka jireed iyo kiimiko

Titaaniyaam wuxuu leeyahay cufnaan (density) ka hooseeya birta caadiga ah, halka xooggiisu u dhow yahay xoogga qaar ka mid ah biraha adag. Waxaa daboola film aad u khafiif ah oo ah oxide, kaas oo ilaaliya sagxadda inta uu la kulmo hawada iyo biyaha, gaar ahaan biyaha badda. Sababtaas, waxaa loo isticmaalaa meelaha daxalku dhib ku yahay. Heerkulka dhalaalidda wuu sarreeya, taas oo ka dhigaysa mid ku habboon shaqooyinka kulaylka sare.

Isticmaalka

Isku-darka (alloys) titaaniyaam waxaa loo isticmaalaa warshadaha diyaaradaha iyo hawada sare, matoorada, iyo qaybaha maraakiibta. Sababtoo ah jidhka bini'aadamku uma diido (biocompatibility), waxaa laga sameeyaa lafo-beddel, ilko-beddel iyo qalab caafimaad. Waxaa kale oo laga sameeyaa qalab isboorti, muraayado indho, iyo saacado.

Qayb weyn oo macdanta titaaniyaam laga qodo waxaa loo isticmaalaa titanium dioxide (TiO₂), oo ah budo cad loo adeegsado rinjiga, warqadda, cuntada iyo daawooyinka maqaarka. Isticmaalka pigment ahaan wuxuu ka badan yahay isticmaalka bir ahaan.

Taariikh iyo magac

Curiyaha waxaa lagu ogaaday dabayaaqadii qarnigii 18-aad, magaca 'titanium' na waxaa laga soo qaatay Titan-yada khuraafaadka Giriigga. Bir saafi ah oo tirada badan waxaa la soo saaray oo keliya qarnigii 20-aad, ka dib horumarka habka Kroll, taas oo si tartiib ah u furtay isticmaalka warshadeed.

Hubanti la'aanTirooyinka saxda ah ee cufnaanta, heerkulka dhalaalidda, iyo boqolleyda macdanta laga soo saaro sannad kasta lagama xusin halkan; waa in laga hubiyo jaantusyada curiyeyaasha iyo warbixinnada macdanta.
Qeybaha:314 eray · 0 ilo