Toban iyo shan
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Toban iyo shan (15) waa tiro dabiici ah oo ku taal kala danbeynta tirooyinka inta u dhaxaysa 14 iyo 16. Waxay ka kooban tahay laba god (digit) marka lagu qoro nidaamka tobanle ee caadiga ah.
Tirada 15 waa tiro isku-dhufasho ah (composite), taas oo la micno ah in ay leedahay qeybiyayaal ka badan 1 iyo naftiisa. Qeybiyayaasheedu waa 1, 3, 5 iyo 15. Sidaas awgeed waxay u dhigantaa 3 x 5, oo ah laba tiro oo hodan (prime) ah.
Sifooyin xisaabeed
Marka la isku geeyo qeybiyayaasheeda saxda ah ee ka yar naftiisa (1 + 3 + 5), waxaa soo baxa 9, taas oo ka yar 15. Sidaas darteed 15 waxay ka mid tahay tirooyinka la yiraahdo 'deficient'. Sidoo kale 15 waa tiro saddexagal ah (triangular), maxaa yeelay waxay ka dhalatay isu-geynta 1 + 2 + 3 + 4 + 5.
Nidaamka labeed (binary), 15 waxay u qornaataa 1111, oo ah afar god oo dhammaantood mid ah. Tan awgeed waxay muhiim ka tahay xisaabta kombiyuutarka: 15 waa qiimaha ugu weyn ee afar bit lagu matali karo, halkaas oo hal god oo hexadecimal ah (F) uu ka dhigan yahay.
Isticmaal guud
Tirada 15 waxay ka muuqataa qiyaasta wakhtiga: rubuc saacadeed waa shan iyo toban daqiiqo. Sidoo kale waxaa loo isticmaalaa in lagu qeybiyo saacad iyo daqiiqad afar qeybood oo siman.
Luuqadda Soomaaliga
Af-Soomaaliga, tirooyinka ka dambeeya toban waxaa lagu dhisaa nidaam isku-darka ah: 'toban iyo shan' ama 'shan iyo toban'. Labada qaab waa la isticmaalaa, iyadoo qaabka 'shan iyo toban' uu ka caansan yahay hadalka maalinlaha ah ee gobollo badan.